Liên kết web
Số lượt truy cập

28

150508

Hoạt động Khoa học

Hội thảo quốc tế: "Tăng cường sự tham gia xã hội trong chăm sóc người cao tuổi: Đối thoại chính sách và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn giữa các cộng đồng địa phương ở Việt Nam, Nhật Bản và Vương quốc Anh"

20/09/2018
Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số. Tốc độ già hóa dân số của Việt Nam diễn ra nhanh trong bối cảnh nước ta vẫn là một nước có mức thu nhập trung bình thấp. Sự chuyển đổi nhân khẩu học do già hóa dân số này đang và sẽ tạo ra những tác động rất lớn đến mọi hoạt động của đời sống kinh tế - xã hội của nước ta, là thách thức lớn với hệ thống an sinh của Việt Nam, khi hiện chỉ có khoảng 30% người cao tuổi được hưởng lương hưu và trợ cấp, còn rất nhiều người cao tuổi vẫn phải tự lao động kiếm sống hoặc dựa vào gia đình.

Trải qua những giai đoạn cải cách, phát triển khác nhau, mức độ già hóa dân số khác nhau nhưng Việt Nam, Nhật Bản, và Vương quốc Anh có nhiều tương đồng cũng như đặc thù trong mô hình chăm sóc người cao tuổi. Trong bối cảnh già hóa dân số tăng nhanh và nhiều vấn đề chính sách, xã hội đang đặt ra trong chăm sóc người cao tuổi, Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới triển khai đề tài "Tăng cường sự tham gia của xã hội vào việc chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh chuyển đổi cấu trúc kinh tế và gia đình ở Châu Á: chính sách và đối thoại thực tiễn giữa các cộng đồng địa phương ở Việt Nam và Nhật Bản", thời gian 2016 – 2018 với sự tài trợ của Quỹ Toyota, Nhật Bản, do PGS. TS. Trần Thị Minh Thi là chủ nhiệm. Trong khuôn khổ hoạt động của đề tài, Hội thảo Quốc tế “Tăng cường sự tham gia xã hội trong chăm sóc người cao tuổi – Đối thoại chính sách và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn giữa các cộng đồng địa phương ở Việt Nam, Nhật Bản và Vương quốc Anh” (Strengthening social engagement in elder care: Policy and practical dialogues among local communities in Vietnam, Japan and the United Kingdom) được tổ chức trong hai ngày, từ ngày 2 đến ngày 3/5/2018 tại Hà Nội.

                                        

Hội thảo được tổ chức nhằm phân tích và chia sẻ các bài học kinh nghiệm về hệ thống chính sách, phúc lợi xã hội và thực tiễn chăm sóc người cao tuổi ở cấp gia đình, cộng đồng từ các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, người hoạt động thực tiễn về người cao tuổi thuộc các nền kinh tế, văn hóa, xã hội như Nhật Bản, Vương quốc Anh và Việt Nam. Trong bài phát biểu khai mạc, GS. TS. Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng: Việc thích ứng với già hóa dân số, là một công việc nhiều thách thức đòi hỏi sự tham gia của các ngành, các cấp và toàn xã hội.

 

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm lớn và tham gia đông đảo của các đại diện đến từ các tổ chức trong và ngoài nước. Bà Michiru Sasagawa, đại diện quỹ Toyota, tham dự và cùng chủ trì hội thảo. Về phía Việt Nam, GS.TS. Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam tham dự và phát biểu khai mạc hội thảo. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các cơ quan, ban ngành như Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Y tế; Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội; Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Văn phòng Quốc hội, Hội xã hội học. Hội thảo có sự tham dự và trình bày báo cáo của đại diện Sở Lao động Thương binh Xã hội Hà Nội, UBND xã Thạch Châu, Hà Tĩnh và Trung tâm Bách Niên Thiên Đức và một số nhà dưỡng lão khác. Ngoài ra, hội thảo còn thu hút được sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia nghiên cứu, giảng dạy trong lĩnh vực gia đình, giới và người cao tuổi ở Việt Nam. Hội thảo còn có sự góp mặt của các cơ quan thông tấn báo chí Trung ương và địa phương đến đưa tin và bài về hội thảo.

 

Về phía quốc tế, sự tham gia các nhà khoa học đến từ Đại học Manchester Metropolitan (Vương quốc Anh), Đại học Kumamoto Gakuen, Đại học Kyoto Sangyo (Nhật Bản), Hội đồng Phúc lợi thành phố Minamata, Nhật Bản cung cấp các thong tin và bài học kinh nghiệm từ tiếp cận so sánh. Hội thảo còn có sự tham gia của nhiều tổ chức quốc tế tại Việt Nam như tổ chức JICA ActionAid; tổ chức HelpAge International, WB, UNFPA, vv.

Trong hai ngày hoạt động, Hội thảo gồm có 4 phiên với Phiên 1: Thành viên dự án và các chuyên gia đã có buổi trao đổi kinh nghiệm thực tiễn tại Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Bách Niên Thiên Đức, Sóc Sơn, Hà Nội. 18 báo cáo tham luận trong nước và quốc tế trình bày tại Hội thảo từ Phiên 2 đến Phiên 4 theo các nhóm vấn đề nhằm chia sẻ kinh nghiệm từ lý thuyết, thể chế đến thực tiễn tại Việt Nam, Nhật Bản và Anh Quốc trong chăm sóc người cao tuổi với sự tham gia của gia đình, cộng đồng và xã hội. Với nhiều cách tiếp cận khác nhau, các nhà khoa học và các nhà thực thi chính sách đã làm rõ các lý thuyết và gợi mở hướn

 

g áp dụng các phương pháp chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số; phân tích cơ hội, thách thức từ việc già hóa dân số ở Việt Nam và các vấn đề chính sách thích ứng với tốc độ già hóa dân số.

 

Phiên 2 với chủ đề Một số mô hình chăm sóc NCT của Châu Âu và Châu Á từ khía cạnh so sánh: Khung lý thuyết, khung thể chế và kinh nghiệm thực tiễn của các học giả Việt Nam, Anh Quốc và Nhật Bản. Tham luận “Chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh già hóa: lý thuyết và hướng áp dụng” của PGS. TS. Trần Thị Minh Thi cho thấy dù những điểm tương đồng hay khác biệt nhất định trong bối cảnh già hóa giữa xã hội Việt Nam, Anh Quốc và Nhật Bản các nghiên cứu về già hóa và chăm sóc NCT vẫn có thể vận dụng một số mô hình lý thuyết tiêu biểu như khung chăm sóc kim cương, lý thuyết già hóa tại cộng đồng. GS.TS. Hugh McLaughlin và TS. Jopei Tan (Đại học Manchester Metropolitan) với tham luận “Mô hình chăm sóc người cao tuổi tại Anh: Chính sách, Thách thức và Cơ hội” đã đưa ra các bằng chứng về tốc độ già hóa dân số nhanh ở Anh và chứng mất trí nhớ  đã trở thành phổ biến và làm tăng gánh nặng chăm sóc của xã hội đối với NCT. Theo đó, trách nhiệm của nhà nước đối với cộng đồng và việc cung cấp dịch vụ chăm sóc chuyển dịch theo hướng cá nhân và cộng đồng nhiều hơn là một trong những thay đổi rõ nét trong bối cảnh chính sách về chăm sóc NCT ở Anh, đặc biệt là từ khi Đạo luật Chăm sóc ra đời năm 2014.

 

Phiên 3: Thực tiễn các mô hình chăm sóc NCT ở Nhật Bản và Việt Nam gồm 6 tham luận của các nhà thực thi chính sách và hoạt động thực tiễn từ Việt Nam và Nhật Bản. Những chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình chăm sóc tư nhân từ phía Nhật Bản và Việt Nam cho thấy mô hình chăm sóc tư nhân là vô cùng cần thiết đối với sự phát triển dịch vụ xã hội trong bối cảnh già hóa dân số. Bài học kinh nghiệm từ phía Nhật Bản cho rằng, Việt Nam không nên đầu tư quá nhiều trung tâm tư nhân chăm sóc NCT để có thể kiểm soát tốt hơn dịch vụ này.

 

Phiên 4 với chủ đề Sự tham gia của xã hội trong chăm sóc NCT: Bằng chứng từ sự nghiên cứu so sánh giữa Nhật Bản và Việt Nam là các kết quả phân tích của GS. TS. Trịnh Duy Luân (Hội xã hội học Việt Nam) và các nhà nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới. Các phân tích về “chính sách trợ giúp của xã hội đối với người cao tuổi ở Việt Nam hiện nay” từ góc nhìn của nhà nghiên cứu xã hội học về người cao tuổi, GS. TS. Trịnh Duy Luân đã rà soát toàn bộ chính sách trợ giúp xã hội cho NCT. Điểm nổi bật trong tham luận của GS Luân là những phân tích về hạn chế và khoảng trống của chính sách trong chăm sóc NCT, trong đó, điển hình là chính sách hiện tại mới chỉ chú trọng đến vai trò của nhà nước, các chủ thể khác chưa được quan tâm. Trong phiên này, 5 báo cáo phân tích từ số liệu điều tra của Dự án tại địa bàn nông thôn ở Việt Nam và Nhật Bản đã cung cấp một số kết quả so sánh ban đầu về các chủ đề khác nhau như vai trò của bảo hiểm y tế; nguồn sống của NCT; vai trò của gia đình trong chăm sóc sức khỏe cho NCT; tiếp cận an sinh xã hội của NCT ở khu vực nông thôn và sự gắn kết xã hội. Những phân tích ban đầu cho thấy ở nông thôn Việt Nam và Nhật Bản có những điểm tương đồng nhất định đối với nguồn sống trong khi đó, vai trò của bảo hiểm y tế và an sinh xã hội của NCT ở Việt Nam có nhiều khác biệt so với NCT ở Nhật Bản.

Trong khuôn khổ của Hội thảo, một số ý kiến tham luận cho rằng nhấn mạnh đến nỗ lực của Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện khung thể chế và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi trên cơ sở sự phối hợp với gia đình, các tổ chức đoàn thể và tư nhân. Từ thực tiễn hoạt động, nội dung về thực trạng và đề xuất một số giải pháp cải tiến các hoạt động chăm sóc người cao tuổi do công ty tư nhân được thực hiện ở Việt Nam, mô hình chăm sóc người cao tuổi ở nông thôn Việt Nam (thực tiễn từ câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh có con cái làm ăn xa) và mô hình câu lạc bộ liên thế hệ là những nội dung được chia sẻ và nhận được nhiều ý kiến tại các phiên thảo luận. Phần thảo luận cũng nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các học giả, các nhà nghiên cứu và các nhà thực thi về các vấn đề liên quan đến chính sách hỗ trợ và chăm sóc người cao tuổi. Nhiều ý kiến tập trung thảo luận về những hạn chế và khoảng trống của chính sách trong chăm sóc NCT, nhất là đối với các tuyến cơ sở việc thực thi chính sách còn gặp khó khăn nhất định do nguồn hỗ trợ hạn chế. Tuy nhiên, nhiều ý kiến thống nhất quan điểm với bối cảnh xã hội Việt Nam, trong những năm tới gia đình vẫn là một trong những nguồn chăm sóc cơ bản của người cao tuổi bên cạnh việc ngày càng phát huy vai trò của cộng đồng trong việc tăng cường các hoạt động chăm sóc tinh thần đối với NCT.

 

PGS. TS. Trần Thị Minh Thi, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới trong phần bế mạc Hội thảo đã nhấn mạnh: ở Việt Nam gia đình vẫn giữ vai trò quan trọng trong chăm sóc cả tinh thần và vật chất cho người cao tuổi. Tuy nhiên, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, của các tổ chức xã hội, của nhà nước trong chăm sóc người cao tuổi là một trong những điều tất yếu và cần thiết để có thể tạo nên sự bền vững và mang lại phúc lợi tốt nhất cho người cao tuổi ở Việt Nam nói riêng và ở trong các xã hội già hóa tăng nhanh nói chung.

 

Một số hình ảnh của hội thảo trên các phương tiện thông tin đại chúng:

Phút 10:30: http://vovtv.vov.vn/s-hom…/s-hom-nay-03052018-c53-31202.aspx

Phút 12:44: http://vovtv.vov.vn/…/chuong-trinh-thoi-su-chieu-02052018-c…

https://vass.gov.vn/noidung/tintuc/Lists/TinTucHoiNghiHoiThao/View_Detail.aspx?ItemId=1153

www.tapchicongsan.org.vn/…/tang-cuong-su-tham-gia-xa-hoi-tr…

http://m.giaoducthoidai.vn/…/tang-cuong-su-tham-gia-cua-xa-…

https://m.baomoi.com/tang-cuong-su-tham-gia-…/c/25894753.epi

http://baovanhoa.vn/…/t%C4%83ng-c%C6%B0%E1%BB%9Dng-s%E1%BB%

2018

 

Việt Phương